Xì gà Cuba nghẽn nguồn châu Âu: nhà phân phối Đức ngừng giao hàng

Tuần này giới buôn xì gà châu Âu xôn xao một chuyện hơi lạ. Nhà phân phối chính thức của xì gà Cuba cho thị trường Đức, Áo và Ba Lan bỗng ngừng nhận đơn hàng. Không phải vì hàng dở, cũng chẳng phải giận dỗi gì với Cuba. Lý do nằm ở chỗ ít ai ngờ tới: ngân hàng.

Ảnh: Cigar Aficionado

Công ty tên 5th Avenue Products Trading GmbH vừa gửi thư cho các cửa hàng, báo rằng trong lúc rà soát lệnh trừng phạt liên quan tới một cổ đông, quan hệ ngân hàng của họ bị khóa tạm thời. Vì thế họ không nhận đơn mới, không giao hàng, cho tới khi có thông báo tiếp theo. Cửa hàng vẫn được phép bán nốt hàng đang có, nhưng không ai biết khi nào mới có hàng mới.

Cổ đông được nhắc tới là Chen Zhi, doanh nhân gốc Hoa sống ở Campuchia, người đứng sau tập đoàn Prince Group. Ông nắm gián tiếp khoảng 28,55% Habanos S.A., công ty phân phối xì gà Cuba ra toàn thế giới và sở hữu những cái tên như Cohiba, Montecristo, Partagás. Cuối năm ngoái, Mỹ và Anh tố cáo ông liên quan tới các tổ hợp lừa đảo ép lao động ở Đông Nam Á. Tháng 7 năm nay, EU áp thêm biện pháp trừng phạt riêng. Đầu năm, ông bị đưa về Trung Quốc và đang đối mặt án tử hình.

Điều trớ trêu là bản thân các hãng xì gà Cuba không dính cáo buộc gì. Nhưng chuyện của một ông chủ ở tận Campuchia, qua vòng kiểm soát của ngân hàng, lại thành chuyện thiếu hàng ở từng cửa hàng tại Đức. Mà Đức đâu phải thị trường xoàng: năm 2024, Habanos xếp nước này thứ năm toàn cầu về doanh thu. Tuần tới, hội chợ xì gà InterTabac ở Dortmund, sự kiện lớn nhất ngoài nước Mỹ, lại khai mạc. Đúng lúc cả châu Âu đổ về Đức ngắm hàng thì nguồn Cuba tạm tắt. Nghe hơi bi hài.

Chuyện này đáng chú ý hơn vì nó xảy ra trên nền một thị trường Cuba vốn đã căng. Mấy năm gần đây, Habanos chơi bài khan hiếm có chủ đích: doanh thu năm 2024 đạt kỷ lục 827 triệu đô, tăng 16%, chủ yếu nhờ giá chứ không nhờ lượng. Trung Quốc vượt Tây Ban Nha, trở thành thị trường số một. Cohiba và Trinidad được định vị lại như hàng xa xỉ thực thụ. Điếu Behike 52 đầu năm 2022 còn được chào quanh 55 euro, giờ có nơi báo hơn 200 euro. Trong khi đó, vùng trồng Pinar del Río vẫn loay hoay với thiếu điện, thiếu nhiên liệu, thiếu phân bón. Cây không kịp lớn theo cơn khát của thị trường, giá vì thế cứ leo.

Nghe xa xôi vậy chứ mình nghĩ dân mê Cuba ở Việt Nam nên để ý vài chuyện.

Trước hết, đừng mong giá hạ. Hàng Cuba về Việt Nam vốn đã lận đận: mình chưa thấy Habanos công bố nhà phân phối chính thức nào trong nước, anh em chủ yếu mua qua mấy shop nhập khẩu uy tín hoặc tự xách tay. Giờ một điếu Cohiba Behike 52 được chào từ hơn hai triệu tới hơn ba triệu đồng, tùy nơi, tùy đợt hàng. Giá chênh nhau nhiều như vậy thì càng phải dò kỹ tem, band, mã hộp. Xì gà Cuba vốn thuộc nhóm bị làm giả nhiều nhất thế giới, chỗ nào bán rẻ bất thường là mình né, dù người bán có thề thốt kiểu gì.

Kế đó, nếu có dịp ra nước ngoài, mua ở cửa hàng được Habanos ủy quyền kiểu La Casa del Habano vẫn là kênh mình thấy đáng tin nhất. Còn ở nhà thì đừng cuống đi tích trữ cả kho. Tin tuần này nhắc mình một điều: chuỗi cung ứng Cuba mỏng manh hơn người ta tưởng, nhưng điếu xì gà mua về mà không có tủ giữ ẩm tử tế thì để lâu cũng hỏng, tích trữ làm gì.

Còn nếu các bác không nặng chuyện phải Cuba mới chịu, đây là dịp để nhìn sang hướng khác. Khoảng trống Cuba để lại đang được Nicaragua, Dominican và Honduras lấp dần. Năm ngoái, riêng nước Mỹ nhập hơn 430 triệu điếu xì gà cao cấp làm tay, Nicaragua chiếm khoảng 258 triệu trong số đó. Mấy dòng Nicaragua giờ dễ tìm ở Việt Nam, giá mềm hơn hẳn Cuba, hợp cho cả người mới lẫn người hút lâu năm muốn đổi gió.

Mình không khuyên ai bỏ Cuba đâu. Mình chỉ thấy câu chuyện tuần này nhắc lại một điều cũ mà lúc nào cũng đúng: với người chơi xì gà, điếu ngon nhất chưa chắc là điếu đắt nhất, mà là điếu mua được từ chỗ mình tin, hút trong tâm trạng thoải mái. Các bác dạo này còn mặn mà với Cuba không, hay đã rẽ sang Nicaragua từ lâu rồi?